900 Dagen is een documentaire over het beleg van Leningrad tijdens de Tweede Wereldoorlog. De film vangt de worsteling van enkele overlevenden met de heldenmythe die er door de autoriteiten van gemaakt is, en die in schril contrast staat met de gruwelijke werkelijkheid waarover zij al die jaren niet mochten spreken.
Deze film vertelt het verhaal over één van de meest onvoorstelbare en, verbazingwekkend genoeg, relatief onbekende gebeurtenis uit de Tweede Wereldoorlog: het beleg van Leningrad door de Duitsers. De drie miljoen inwoners van de stad zitten in 1941 als ratten in de val, zonder eten en drinkwater. In de bittere kou eten mensen lijm, schoenzolen, katten, honden en soms zelfs hun medemensen. Als de stad na bijna drie jaar weer opengaat, is bijna een miljoen mensen gestorven. De overlevenden zijn voor het leven getekend.
Stalin’s blunders
De blokkade vond plaats in een land waar propaganda belangrijker was dan de waarheid en waar geschiedvervalsing de norm was. Direct na de oorlog werd elke vorm van aandacht voor het beleg verboden en vanaf 1960 roept de communistische propagandamachine het beleg van Leningrad uit tot symbool van nationale heldenmoed. Op deze manier worden vragen over Stalin’s oorlogsbeleid vermeden, dat door militaire blunders vele extra mensenlevens heeft gekost.
In de film wordt recent openbaar gemaakt archiefmateriaal van de geheime dienst gebruikt, waar ijskoude statistieken de omvang van het kannibalisme in de stad en de woede jegens de eigen autoriteiten onder de bevolking tonen. Des te wranger is het dat er in het hedendaagse Rusland opnieuw groots wordt ingezet op de heroïsche versie van deze tragische geschiedenis.
Zwarte herinneringen
In 900 Dagen spreken enkelen overlevenden zich voor het eerst openlijk uit over wat zij daadwerkelijk hebben meegemaakt én over de naoorlogse censuur. Het spreken gaat nog steeds niet makkelijk. De jarenlang gekoesterde mythe van hun heldendom neemt het soms over van hun werkelijke herinneringen, die veel pijnlijker en zwarter zijn. Hun leven lang werd hen voorgehouden dat ze helden waren die het land naar de overwinning hebben geleid, maar steeds vaker sijpelt het ondraaglijke besef door dat echte erkenning voor hun pijn en trauma’s na een halve eeuw uitblijft.
