Vanaf 10 maart » De archeologische collectie uit lang verdwenen beschavingen van de Krim is inzet geworden van een geopolitieke strijd. Oeke Hoogendijk kreeg voor de documentaire De Schatten van de Krim unieke toegang tot de hoofdrolspelers in dit internationale conflict.

Op 26 oktober 2021 heeft de rechter uitspraak gedaan over het eigendomsrecht van een collectie archeologische kunst en voorwerpen van de Krim. Deze collectie uit de musea van de Krim wordt daarin toegewezen aan Oekraïne, het land waartoe de Krim behoorde voor de annexatie door Rusland.

De kunstobjecten van de reizende tentoonstelling De Krim – Goud en Geheimen van de Zwarte Zee liggen al ruim zes jaar gegijzeld in de kelders van het Allard Pierson Museum in Amsterdam. De artefacten kunnen niet meer naar huis terug; sinds Poetins annexatie van de Krim is de kunstcollectie stateloos geworden.

Gewelddadige annexatie

Als op 6 februari 2014 het Allard Pierson in Amsterdam de tentoonstelling feestelijk opent kan nog niemand het desastreuze vervolg vermoeden. Initiatiefneemster en archeoloog Valentina Mordvintseva had samen met vier musea de allermooiste eeuwenoude archeologische kunstschatten bijeengebracht, afkomstig uit de bodem van de Krim. Maar als in maart 2014 Poetin met zijn leger het schiereiland annexeert krijgt de directeur van het Amsterdamse museum onmiddellijk twee juridische claims op zijn bureau. Eén uit Oekraïne en één van de musea van de Krim.

De schatten die op het schiereiland zijn opgegraven, worden een politieke speelbal in een grimmige machtsstrijd tussen de musea op de Krim en de regering in Oekraïne. Beide partijen claimen de archeologische verzameling als eigendom, als wortels van de eigen identiteit. Nederland is ongewild gebombardeerd tot scheidsrechter: aan welke partij moeten de schatten teruggegeven worden?

De schatten van de Krim (The Treasures of Crimea) van Oeke Hoogendijk ging in première op IDFA in 2021. Hoogendijk maakte eerder Mijn Rembrandt (2019) en Het Nieuwe Rijksmuseum.

Filmmaker Diego Gutiérrez weet dat hij binnen afzienbare tijd twee naasten zal verliezen: zijn moeder Gina Coppe en zijn beste vriend Danniel Danniel. Beiden vragen hem om hen tijdens die laatste fase te filmen: Gina in haar appartement in Mexico-Stad,  Danniel in een Nederlands restaurant waar hij zich thuis voelt. Wat zijn de verhalen die ze willen achterlaten?

Als filmmaker weet Danniel dat je de kijker een ontknoping moet meegeven. Hij houdt aan het begin van zijn relaas een foto van een jong kind voor de camera en onthult aan het eind waarom dat beeld cruciaal voor hem is. Gina brengt de liefde van haar leven ter sprake – en dat is niet Diego’s vader. 

Gutiérrez visualiseert de tocht die beiden afleggen als een bootreis naar Antarctica. Het continent dat geen spoor kent van menselijk ingrijpen, is slechts te bereiken via woeste wateren. De regisseur maakt de tocht mee en observeert: “Ik heb het gevoel dat ik twee brandende kaarsen aan het filmen ben, en ze vragen mij door te gaan zelfs wanneer de vlam dooft.”
(Bron: website IDFA)

Genomineerd voor de IDFA Award for Best Dutch Documentary – Wereldpremière IDFA 2021

Een kwart eeuw na de première van de film is het vier uur durende meesterwerk van Van der Keuken relevanter dan ooit, zowel voor filmmakers als voor filmliefhebbers. De film geeft een aangrijpende en tijdloze visie op het hedendaagse stedelijke landschap. Amsterdam Global Village wordt geprezen om zijn empathische, verfrissende en urgente benadering in het vertellen van de persoonlijke verhalen van Amsterdammers vanuit verschillende culturele achtergronden. (website IDFA)

“Ik ben ver weg op een verre reis door mijn eigen stad”, zegt filmmaker Johan van der Keuken aan het eind van zijn vier uur durende portret van Amsterdam. De stad wordt gepresenteerd als een plek waar mensen uit alle hoeken van de wereld wonen, die allemaal hun culturele invloed uitoefenen op het leven in de stad.

Met een motorkoerier als centrale figuur laat de filmmaker het publiek kennismaken met vogels van verschillende pluimage. We zien diverse culturele uitingen, zoals de huisscène, de intocht van Sinterklaas en een Ghanees rouwritueel. De bindende factor in de film is het begrip ‘reizen’, met andere woorden Amsterdam als global village. De camera reist op drie manieren door de film: over land, over water (grachten) en door de lucht.

De film zelf is tweemaal te zien tijdens het IDFA. Ook is de film gedigitaliseerd en zodoende opnieuw beschikbaar voor vertoningen.

Meer over de film & credits »

Hieronder is Johan van der Keuken in gesprek met Ben Webster tijdens het draaien van Big Ben: Ben Webster in Europe (1967). Een documentaire over het verblijf van saxofonist en jazzlegende Webster in Amsterdam. Fotograaf en filmmaker Johan van de Keuken maakte in totaal 60 films en 9 fotoboeken.

Het intense familieportret dat Louis Hothothot maakte, is dit jaar de openingsfilm van het IDFA. Louis Hothothot is het pseudoniem van Louis Yi Liu die als tweede kind werd geboren tijdens de periode van eenkindpolitiek in China.

Zijn ouders kregen daarvoor een boete van drie keer het jaarsalaris van zijn vader, die ook zijn verdere carrière in rook zag opgaan. Zijn vader en zwangere moeder reisden ruim dertig jaar geleden duizenden kilometers om in het noordoosten van China veilig bij familie kunnen bevallen.

Louis Hothothot studeerde aan de kunstacademie in Beijing en deed zijn masterstudies in Nederland. Four Journeys is de eerste lange film van de regisseur. Prachtig dus dat de film zijn wereldpremière beleeft als openingsfilm bij komend IDFA.

De prijs die Louis betaalde voor zijn geboorte bestond uit een diep schuld- en schaamtegevoel. Deze emoties liggen ten grondslag aan Four Journeys, waarin Louis op sfeervolle, tedere en intieme wijze het gezin waarvan hij vervreemdde en waarin zoveel onuitgesproken bleef, in beeld brengt.

VPRO Gids

Genomineerd voor de IDFA Award for Best First Feature en de IDFA Award for Best Dutch Film

Meer info & credits